Transpersonalna perspektiva primenjena u konceptualnom razmatranju religijskog iskustva kao društvenog i subjektivnog fenomena

Transpersonal psychology and sociology are relatively new fields within social sciences and humanities, focusing on spiritual and collective dimensions of consciousness beyond individual experience. This paper reviews key theoretical contributions from Carl Gustav Jung and Émile Durkheim, specifically the concepts of the collective unconscious and collective consciousness, to illuminate the transpersonal dimension of religion and its role in developing contemporary transdisciplinary approaches. Through comparative conceptual analysis, it shows how integrating subjective and collective aspects of religious experience is possible. The paper concludes that a transpersonal perspective enables deeper understanding of the relationship between individual and collective, psychological and social, and spiritual and everyday, offering a valuable contribution to scientific paradigms integrating inner and outer dimensions of human experience.

Study at a glance

Abstract

Uvod. Transpersonalna psihologija i sociologija predstavljaju relativno nove pravce u okviru društvenih i humanističkih nauka, usmerene na istraživanje duhovnih i kolektivnih dimenzija svesti koje prevazilaze individualno iskustvo. Cilj. Cilj ovog rada je da se, kroz pregled ključnih teorijskih doprinosa začetnika transpersonalnog pravca u psihologiji i sociologiji – Karla Gustava Junga i Emila Dirkema i pojmova kolektivnog nesvesnog i kolektivne sveti, osvetli transpersonalna dimenzija religije i sagleda njeno mesto u razvoju savremenih transdisciplinarnih pristupa. Metode. Komparativna konceptualna analiza srodnih pojmova iz psihološke i sociološke literature, posebno Junga i Dirkema, koja se bave srodnom tematikom iz domena duhovnosti i transpersonalnog kroz kritički osvrt na dominantna tumačenja religijskog iskustva. Rezultati. Analizom kolektivnog nesvesnog (Jung) i kolektivne svesti (Dirkem) ukazuje se na mogućnost integracije subjektivnih i kolektivnih aspekata religijskog iskustva. Prikazane su i savremene tendencije u okviru transpersonalnih studija koje podržavaju holistički i interdisciplinarni pristup duhovnosti i svesti. Zaključak. Transpersonalna perspektiva omogućava dublje razumevanje odnosa između pojedinca i kolektiva, psihološkog i društvenog, kao i duhovnog i svakodnevnog. Kao takva, ona pruža vredan doprinos razvoju savremenih naučnih paradigmi koje integrišu unutrašnje i spoljašnje dimenzije čovekovog iskustva.